Hình bên: Hòa Thượng Thích Quảng Ðộ (bên trái) và HT Thích Thiện Hạnh (bên phải) dẫn đầu đoàn di quan trong tang lễ HT Thích Huyền Quang tại tụ viện Nguyên Thiều, tỉnh Bình Ðịnh, sáng ngày Thứ Sáu 11 tháng 7, 2008. (Hình: IBIB)

BÌNH ÐỊNH 11-7 (TH).- Hàng ngàn người đã tham dự tang lễ tiễn đưa HT Thích Huyền Quang tại tu viện Nguyên Thiều, tỉnh Bình Ðịnh sáng Thứ Sáu 11 tháng 7, 2008.

Tang lễ diễn ra tương đối suôn sẻ dù nhà cầm quyền địa phương có một vài trò vặt vãnh không đáng kể, theo chi tiết của bản tin Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế.

Hòa Thượng Thích Huyền Quang viên tịch ngày Thứ Bảy 5 tháng 7, 2008 tại tu viện Nguyên Thiều sau nhiều chục năm bị nhà cầm quyền CSVN bỏ tù, quản chế, lưu đày liên tục từ khi giáo hội Phật giáo do nhà nước bảo hộ thành lập ra đời năm 1981.

“Suốt ba mươi năm qua, kể từ 1975 của thế kỷ trước trong cơn Pháp nạn và Quốc nạn dai dẳng kéo dài, ngài đã luôn là bóng cây đại thụ che mát cho chúng con, là người thuyền trưởng vững tay chèo lái con thuyền giáo hội vượt qua bao cơn sóng gió, bão táp giữa trùng khơi. Ngài đã hy hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp bảo vệ chánh nghĩa của dân tộc và đạo pháp, đòi hỏi quyền sinh hoạt pháp lý của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất qua bao gian lao tủi nhục, tù tội, lưu đày như ngài đã từng nói: ‘Sống không nhà, chết không mồ, đi không đường, tù không tội’”. Hòa Thượng Thích Quảng Ðộ, viện trưởng Viện Hóa Ðạo Giáo Hội Việt Nam Thống Nhất nói như vậy trong bài điếu.

Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất ra đời từ những năm đầu thập niên 1960 tại miền Nam Việt Nam với một hệ thống hàng trăm chùa, tự viện và cơ sở giáo dục, xã hội từ Quảng Trị tới Cà Mau. Chế độ Hà Nội không có một văn bản nào xác định đây là một tổ chức tôn giáo “bất hợp pháp” nhưng khi trả lời câu hỏi của phóng viên hãng thông tấn AP ngày Thứ Năm 10-7-08, Lê Dũng, Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao CSVN tại Hà Nội nói rằng “Ở Việt Nam không có Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất”. Ðiều này cho thấy giáo hội này đã bị đàn áp vì không chấp nhận chui vào hệ thống tôn giáo do nhà nước sai sử, thường bị gọi là tôn giáo “quốc doanh”, và sẽ còn bị đàn áp dưới mọi hình thức trong tương lai.

Cho đến năm 2003, trước nhiều áp lực của Tây Phương, chế độ Hà Nội cho HT Huyền Quang ra Hà Nội chữa bệnh. Ngài có dịp gặp Phan Văn Khải, thủ tướng CSVN lúc đó, được nghe ông này ngỏ lời xin lỗi vì đã đàn áp và hứa sẽ thay đổi cách cư xử. Cho tới nay, GHPGVNTN vẫn bị đàn áp mạnh mẽ. Hai năm qua, GHPGVNTN đã cố gắng tái tổ chức, thành lập được 20 ban đại diện tại các tỉnh nhưng tu sĩ nam nữ đều bị sách nhiễu, đàn áp, cô lập.

“Giờ đây, ngài đã ra đi vĩnh viễn, cuộc vận động phục hoạt giáo hội chưa được trọn vẹn. Chúng con, toàn thể tăng ni, Phật tử trong và ngoài nước, nguyện sẽ tiếp tục đi theo con đường ngài đã vạch, mặc dù còn rất nhiều chông gai chờ đón phía trước. Chúng con quyết tâm điều hành Phật sự giáo hội theo phương hướng của Hội Ðồng Lưỡng Viện đã hoạch định cho đến khi GHPGVNTN được tự do hoạt động thực sự như thời kỳ trước năm 1975, để hoàn thành chí nguyện của ngài.” HT Quảng Ðộ nói trong bài điều văn.

Theo bản tin từ Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế, có khoảng 5,000 người gồm tăng ni và phật tử từ bốn phương đã đến dự tang lễ HT Huyền Quang.

“Sự kiện nhà cầm quyền Hà Nội đã không dám xâm lấn giành giật tổ chức lễ tang như chiến dịch rầm rộ trên báo đài mấy ngày qua, là một thắng lợi lớn lao của cộng đồng nhân quyền thế giới, và cũng là kết quả của những sự lên tiếng và áp lực đồng tiến của các nhà ngoại giao, đại biểu Quốc Hội và các xã hội dân sự trên toàn cầu. Nhờ vậy, sự tập họp đông đảo chưa từng thấy của chư tôn đức tăng ni và Phật tử thuộc GHPGVNTN trong cuộc tiễn đưa Ðức Ðệ Tứ Tăng Thống Thích Huyền Quang về nơi an nghỉ, sau một đời ngài tận tụy với nhân sinh, đất nước và đạo pháp. Vị tăng thống của một thời nhiễu nhương, nhưng kiên trì phấn đấu cho tự do tôn giáo, dân chủ và nhân quyền, hiếm thấy trong lịch sử.” Ông Võ Văn Ái, phát ngôn viên Viện Hóa Ðạo GHPGVNTN, nói như vậy khi trả lời giới truyền thông quốc tế, thuật lại trên trang nhà của PTTPGQT.

Ủy Ban Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế của Hoa Kỳ (USCIRF), Tổ Chức Theo Dõi Nhân Quyền (HRW), Ân Xá Quốc Tế (Amnesty International) đã lên tiếng khuyến cáo chế độ Hà Nội đừng chen vào phá tang lễ HT Huyền Quang. USCIRF còn đề nghị đại sứ Mỹ tại Hà Nội nên tới dự tang lễ ở Bình Ðịnh như một cách cho nhà cầm quyền CSVN biết đừng nên phá đám.